Een goede opstelling
begint met heldere keuzes.

Voor dit onderzoek hebben we op 31 oktober 2026 de vier ondersteunde formaties en hun werkelijke posities gecontroleerd: 4-3-3, 3-4-3 en 4-4-2 op het veld; 2-1-2 in de zaal. Daarna hebben we coachingmateriaal van bonden en concrete clubuitwerkingen vergeleken. We hebben gelet op de telrichting, de plaats op het veld en de taak van de speler.

Bondsmateriaal vormt de basis. Clubhandleidingen laten zien hoe een formatie in de praktijk wordt ingevuld. Een bron kan het bestaan van een variant onderbouwen zonder te bewijzen dat die populairder of beter is. De conclusies hieronder zijn onze synthese van die bronnen.

Dit is verkennend literatuur- en productonderzoek. We hebben geen populariteitsmeting, effectiviteitsstudie of onafhankelijke praktijkvalidatie met teams uitgevoerd. De 19 positienamen vormen de vaste basisset voor het maken en bewerken van formaties in doHockey. De extra formaties blijven onderzoekskandidaten.

De selectie brengt verschillende verdelingen, opbouwvormen en aanvallende bezettingen in beeld. Het is een beredeneerde shortlist; de volgorde is geen ranglijst. We tellen steeds van achter naar voren, zonder keeper. Een andere vorm met of zonder bal is niet automatisch een nieuwe basisformatie.Bronnen: England Hockey · South African Hockey Association

Veldhockey

Zaalhockey

Voor zaal zijn 2-2-1, 2-1-2 en 3-1-1 het sterkst als afzonderlijke basiskeuzes onderbouwd in het geraadpleegde KNHB-materiaal. De vierde optie, 3-2, behandelen we als variant. Huis en Boot zijn herkenbare Nederlandse coachnamen; House en Boat zijn onze vertalingen, geen aangetoonde internationale standaardnamen.Bronnen: KNHB · Gooische Hockey Club

De SAHA-handleiding, ontwikkeld met de KNHB, onderscheidt in een gedekte verdediging een centrale verdediger die de spits verdedigt en een vrije verdediger die daarachter rugdekking geeft. Voor die invulling van onze 4-3-3 kiezen we Centre back (marking) en Sweeper (covering). De toevoegingen tussen haakjes zijn onze verduidelijking van de rol.Bronnen: South African Hockey Association

Sweeper betekent in hockey niet altijd de achterste speler: dezelfde handleiding beschrijft ook een vrije speler vóór de achterste linie. Daarom definiëren we de taak per formatie. In de huidige 3-4-3 is de lagere centrale speler een schakel op het middenveld; de uitleg voor de mandekker uit 4-3-3 mag daar niet automatisch worden overgenomen.Bronnen: South African Hockey Association · USA Field Hockey

doHockey gebruikt 19 vastgestelde positienamen voor de onderzochte formaties. Het zijn productkeuzes, geen lijst van 19 officieel voorgeschreven hockeyposities. Een gedeelde naam voor veld en zaal helpt de herkenning; een formatie gebruikt alleen de posities die daarbij passen en krijgt eigen uitleg.

Voor een formatie met vier aanvallers zijn Linker spits en Rechter spits toegevoegd naast Linksvoor en Rechtsvoor. Deze namen onderscheiden het centrale koppel van de buitenste aanvallers; de taken blijven afhankelijk van de formatie.

Bij het maken en bewerken van formaties kies je nieuwe posities uit deze 19 basisposities. De Nederlandse en Engelse namen worden automatisch ingevuld en staan vast. Dezelfde controle geldt bij opslaan. Bestaande eigen posities kunnen ongewijzigd behouden blijven of bewust naar een basispositie worden omgezet; nieuwe vrije maatwerkposities zijn niet toegestaan.

De inventarisatie en bronvergelijking zijn uitgevoerd en de 19 positienamen zijn vastgesteld. De openbare formatiegids gebruikt deze namen bij de vier ondersteunde formaties. De extra formaties blijven concept totdat hun uitleg, positietaken en gedrag zijn beoordeeld en getoetst. Pas na vrijgave kunnen teams ze kiezen. Feedback van coaches kan helpen om de uitleg en taken verder aan te scherpen.

Een positienaam vervangt geen teamafspraken of uitleg van de coach. De bronlijst maakt de afwegingen controleerbaar; zij betekent geen goedkeuring van doHockey door de genoemde bonden of clubs.